This site uses a number of third party cookies. By continuing to use this site you consent to the use of cookies in accordance with our Cookie Policy

OK

Rath ar dheich mbliana d’fhiontraíocht mhionlaigh

Posted: 31 Eanáir, 2017

Tá Institiúid na Fiontraíochta Mionlaigh (IFM) in ITBÁC – faoi cheannas an Ollaimh Tom Cooney – ag cabhrú le pobail mhionlaigh le níos mó ná deich mbliana agus, mar thoradh ar a cuid oibre, tá ITBÁC tar éis teacht chun bheith ina ceannaire i réimse an oideachais fiontraíochta mionlaigh in Éirinn.

Tá béim ar thaighde agus ar sholáthar tacaíochta, agus beidh an bhliain seo romhainn amach gnóthach.

I rith thréimhse an Tíogair Cheiltigh, chonacthas don Ollamh Cooney go raibh pobail thearcionadaithe a bhí faoi mhíbhuntáiste á bhfágáil ar deireadh. “Nuair a rinne mé machnamh i dtaobh cad a d'fhéadfainnse a dhéanamh, bhain an oilteacht a bhí agam le réimse an oideachais fiontraíochta. Dá bhféadfainn cabhrú le daoine a gcuid gnóthaí féin a thosú, bheinn ag cabhrú le daoine cabhrú leo féin."

As Mainistir Fhear Maí ó dhúchas é, agus bhunaigh an tOll. Cooney Institiúid na Fiontraíochta Mionlaigh (IFM) sa bhliain 2006 mar ghrúpa taighde in ITBÁC. “Éiríonn an spéis san fhiontraíocht mhionlaigh as córas luachanna a fuair mé ó mo thuismitheoirí. Tógadh mé chun meas a bheith agam ar gach uile dhuine, beag beann ar a gcúlra. Cothaíodh ionam é.”

Tá an taighde ina chuid dhílis de IFM. Bunaíodh an grúpa chun deis a thabhairt do ghrúpaí mionlaigh in Éirinn a gcuid gnóthaí féin a thosú agus rinneadh sin trí bhíthin cláir oiliúna atá bunaithe ar thaighde trína ndéantar measúnacht ar riachtanais shonracha gach grúpa ar leith. Is é atá sa sainmhíniú atá ag IFM ar ‘mionlach’ ná pobail atá lasmuigh de phríomhshruth shochaí na hÉireann i dtaca le gníomhaíocht fhiontraíochta de: Grúpaí Eitneacha, Mná, an Pobal Aerach, Gaeilgeoirí, Daoine faoi Mhíchumas, Príosúnaigh, Daoine faoi Mhíbhuntáiste Socheacnamaíochta, an Lucht Siúil.    

Rannpháirtithe sa seimineár dar teideal ‘Supporting Women Entrepreneurs in Ireland’ agus a d’eagraigh an Institiúid Fiontraíochta Mionlaigh in ITBÁC, Sráid Aungier, sa bhliain 2016.

“Cúpla bliain ó shin, den chéad uair riamh, ba mhó an líon ban a bhí ag déanamh mo chúrsa fiontraíochta ná an líon fear a bhí á dhéanamh.” Ceann de na hathruithe móra atá feicthe ag an Ollamh Thomas Cooney ó thosaigh sé ag múineadh in ITBÁC le linn bhlianta na 1990-idí is ea an méadú ar an líon mac léinn mná a roghnaíonn cúrsaí fiontraíochta a dhéanamh.

D'ainneoin an mhéadaithe ar an líon ban a mbíonn cúrsaí fiontraíochta á ndéanamh acu i gcoláistí, de réir tuarascála a d’ullmhaigh IFM sa bhliain 2016 don Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE), tá mná faoi mhíbhuntáiste fós in Éirinn i dtaca lena ngnóthaí féin a thosú. Sa tuarascáil dar teideal Supporting Women Entrepreneurs in Ireland, léirítear nach ndéantar ach 25% de mhaoiniúchán Fhiontraíocht Éireann do ghnóthaí nua a dhámhadh do mhná. Chinn IFM nach mór tuilleadh tacaíochta a chur ar fáil do mhná chun a ngnóthaí féin a thosú, go háirithe ó thaobh sochair mháithreachais agus cúram leanaí de.

Tá cuid mhór torthaí maithe bainte amach ag IFM le deich mbliana anuas. I measc na nithe speisialta don Ollamh Cooney áirítear cláir oiliúna do dhaoine i bpríosún a mhúineadh, cabhair a thabhairt maidir le bunú Chumann Gnó Aerach na hÉireann, agus an obair fhorleathan atá déanta aige maidir le cláir oiliúna a sholáthar agus tacaíocht a thabhairt do phobail inimirceach ó gach cearn den domhan.

Deir an tOll. Cooney gurb é atá sa rud is bródúla a bhaineann lena chuid oibre ná clár fiontraíochta do mhná de chuid an lucht siúil, ar grúpa é sin, dar leis, a mbíonn trí dhúshlán ag bagairt air: a bheith faoi mhíbhuntáiste ós rud é gur daoine den lucht siúil atá ann, ós rud é gur mná atá ann agus ós rud é go maireann siad i bpobal patrarcach. “Chun bailchríoch a chur ar an gclár, d’eagraigh muid lón speisialta in ionad álainn agus bhronn muid teastais ar na rannpháirtithe go léir. Bhí a gcuid éadaí is fearr á gcaitheamh ag gach duine, bhí aoi-chainteoir againn agus ba ócáid ar leith í. Arsa duine de na mná liom, ‘Seo ceann de na laethanta is bródúla de mo shaol.’ Cuimhnigh ar an tionchar atá aige sin: meas a thabhairt uirthi agus ar an méid a bhí bainte amach aici.”

Sa bhliain 2017, tá IFM ag obair ar thionscadal a bhfuil maoiniúchán AE faighte ina leith agus ar a dtugtar Diaspora Link, ar tionscadal é atá dírithe ar chumas na fiontraíochta trasnáisiúnta a bhaint amach i ndiaspóra na 26 institiúid chomhpháirtíochta ar fud an domhain. Tá mac léinn PhD de chuid an Oll. Cooney, Osa Godwin Osaghae, as an Nigéir, ag obair in éineacht leis ar an tionscadal seo. “Is é atá sa phríomhtheachtaireacht atá agam anois do na gníomhaireachtaí fiontraíochta in Éirinn ná nach mór dúinn bearta réamhghníomhacha a dhéanamh chun scrúdú a dhéanamh i dtaobh conas a d’fhéadfaí leas a bhaint as líonraí i 10% dár ndaonra chun trádáil idirnáisiúnta a bhunú.”

Tá 10 mac léinn PhD ann faoi chúram an Oll. Cooney agus tá sé tógtha faoin todhchaí. “Sílim go bhfuil IFM i riocht níos fearr anois ná mar a bhí le tamall fada. Ní mór dúinn an deis a thapú agus bonn a chur faoin todhchaí do na daoine óga.”

Nuair a chuirtear ceist air faoi thionchar an IFM, fanann an tOll. Cooney nóiméad chun machnamh a dhéanamh. “Is é atá sa rud is mó atá bainte amach ná gur chloígh muid leis an tuairim gur ceart meas a thabhairt ar phobail thearcionadaithe faoi mhíbhuntáiste agus go bhfuil deiseanna suntasacha ann sna pobail sin i dtaca le cumas fiontraíochta. Tá tábhacht mhór, fiú amháin, leis an mothúchán go bhfuil meas á léiriú orthu ag duine a bhaineann leis an lucht ceannais. Nuair atáthar ag iarraidh meon daoine a athrú, téitear i muinín an rialtais agus téitear i muinín gníomhaireachtaí ach is ceart dúinn ár ról féin a scrúdú freisin. Bíonn nithe ann i gcónaí ar féidir linn féin iad a dhéanamh.”